Van 14 oktober tot en met 11 november verwezenlijkt infrastructuurbeheerder Infrabel de laatste fase van de moderniseringswerkzaamheden in de Noord-Zuidverbinding die met name steunt op de volledige informatisering van de systemen om het treinverkeer te beheren. Deze laatste fase slaat op de modernisering van het seininrichtingssysteem in de sporen aan de zuidelijke inrit van Brussel-Zuid. De vervanging van de bestaande technologie die inmiddels een halve eeuw oud is, is onontbeerlijk om de betrouwbaarheid en de veiligheid van het treinverkeer te garanderen.

Concreet zullen de werken gedurende een periode van één maand de toegang van de treinen tot het station van Brussel-Zuid en de capaciteit van de ganse Noord-Zuidverbinding beperken. Deze werken dwingen NMBS om, gedurende deze periode, haar aanbod van en naar Brussel te beperken, en dat gedurende de piekuren, ‘s ochtends en ’s avonds, evenals tijdens de twee verlengde weekends van 1-3 en 9-11 november. Buiten de piekuren tijdens weekdagen, zal het treinverkeer normaal verlopen.

NMBS en Infrabel hebben daarom een alternatief vervoersplan opgesteld, waarbij de reiziger centraal staat. Om de impact van deze werken op de verplaatsingen van haar reizigers maximaal te beperken, zal NMBS alles in het werk stellen om hen zo goed mogelijk te informeren en hen helpen de beste alternatieven te vinden om op hun bestemming te geraken, onder andere via intermodale oplossingen in samenwerking met MIVB.

Sterk verminderde capaciteit op Brusselse Noord-Zuidverbinding

De timing van deze werf werd bepaald door Infrabel: deze vindt plaats tussen 14 oktober en 11 november en omvat dus twee opeenvolgende verlengde weekends (1-2-3/11 en 9-10-11/11) en een schoolvakantie (herfstvakantie van 26/10 tot en met 3/11). Dit alternatieve vervoersplan betreft alle assen naar en doorheen Brussel:

  • Brussel – Antwerpen;
  • Brussel – Leuven – Hasselt / Luik;
  • Brussel – Aalst – Gent;
  • Brussel – Gent – Brugge – Oostende;
  • Brussel – Dendermonde;
  • Brussel – Zottegem – Kortrijk;
  • Brussel – Halle – Doornik / Bergen;
  • Brussel – Charleroi;
  • Brussel – Namen – Luxemburg.

Tijdens deze werken zal al het verkeer dat via het station Brussel-Zuid gaat gedurende een maand ernstige impact ondervinden. Door de tijdelijke vermindering van het aantal wissels (die het voor een trein mogelijkmaken om van spoor te veranderen) wordt het namelijk onmogelijk om bij een storing alternatieve reiswegen te voorzien. De ploegen van Infrabel en NMBS zullen worden versterkt om zo snel mogelijk te kunnen tussenkomen in geval van een defect of incident.

Van 14 oktober tot en met 8 november, tijdens de piekuren op weekdagen

Van 14 oktober tot en met 8 november zal eerst 30% en vervolgens 50% van de wissels aan de zuidelijke inrit van Brussel-Zuid in een vaste stand worden gezet om hun motor te vernieuwen.

Tijdens deze werken:

  • van de 300 treinen die dagelijks door de Noord-Zuidverbinding rijden tijdens de ochtend- en avondspits zal 85% de gebruikelijke reisweg blijven volgen op de Noord-Zuidas.
  • 35 P-treinen zullen worden beperkt of omgeleid via de perifere assen/ringsporen (namelijk de lijnen 28 Brussel-Zuid – Brussel-West – Jette, 26 Halle – Boondaal – Merode – Vilvoorde en 50 Jette – Denderleeuw) en afgeleid worden naar 4 andere Brusselse stations (Brussel-Schuman, Brussel-West, Jette, Merode), waar een intrabrusselse vervoerwijze kan worden gebruikt om de eindbestemming te bereiken.

Er wordt dus ingezet op intermodaliteit. Voor deze omgeleide treinen zal een aansluiting met een trein (te Brussel-Schuman en Jette) of een aansluiting met het netwerk van de MIVB (Merode en Brussel-West) het mogelijk maken om zich binnen het Brussels Gewest te verplaatsen. NMBS en de MIVB hebben samen gewerkt aan oplossingen om het deur-tot-deurtraject van de betrokken reizigers zoveel mogelijk te vergemakkelijken en desgevallend zo vlot mogelijke aansluitingen te verzekeren. De reizigers van deze omgeleide treinen zullen toegang hebben tot het MIVB-net om daar te kunnen overstappen.

Vanaf het einde van de maand, en dit gedurende meerdere dagen, zullen in de naar Merode en Brussel-West om te leiden treinen flyers worden uitgedeeld die de reizigers, die gebruik maken van deze treinen, uitnodigen een online formulier in te vullen: via dit formulier kunnen ze toegang krijgen tot het MIVB-netwerk om hun reis te kunnen voltooien. Vanaf 14 oktober zal bij aankomst van de naar Merode en Brussel-West omgeleide treinen personeel aanwezig zijn om de reizigers te gidsen en hen maximaal te informeren.

  • 12 P-treinen zullen worden afgeschaft over hun volledige traject. Reizigers van deze treinen worden uitgenodigd een andere trein te nemen.

De weekends van 19-20 en 26-27 oktober

Tijdens deze twee weekends zal het gebruikelijke vervoersplan van toepassing zijn in de Brusselse Noord-Zuidverbinding.

De weekends van 1-2-3 en 9-10-11 november

Tijdens deze twee verlengde weekends van november zal Infrabel de nieuwe installaties van het seininrichtingssysteem uitgebreid moeten testen: er zijn 240 testritten voorzien om de duizenden mogelijke reiswegen te controleren.

Een alternatief vervoersplan wordt doorgevoerd aangezien de zuidelijke inrit van Brussel-Zuid niet toegankelijk is omwille van werken. Tussen Halle en Brussel-Zuid zullen geen treinen rijden: een alternatieve busdienst wordt opgezet.

De werken zullen ook een impact hebben op het verkeer van de internationale treinen van en naar Frankrijk en Groot-Brittannië. Deze zullen tussen Brussel-Zuid en Halle worden omgeleid (oostelijk ringspoor van Brussel).

Het zal nog steeds mogelijk zijn zich per trein binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en naar Brussels Airport Zaventem te verplaatsen, dankzij:

  • 6 treinen per uur in de Noord-Zuidverbinding tussen Brussel-Zuid en Brussel-Noord, in elke richting
  • 4 treinen per uur naar de luchthaven vanaf Brussel-Noord en 2 treinen per uur vanaf Brussel-Zuid Aansluitingen met het MIVB-net zullen mogelijk zijn vanuit Brussel-Zuid, Brussel-Centraal, Brussel-Noord, Brussel-Schuman en Brussel-West om op die manier het eindstation of de eindbestemming te kunnen bereiken.

Lancering van de communicatie aan de reizigers vanaf 24 september

NMBS, met al haar medewerkers, stelt alles in het werk om de reizigers zo goed mogelijk te informeren en hen te helpen de beste alternatieven te vinden om hun bestemming te bereiken. NMBS communiceert dit alternatief vervoersplan daarom al vanaf vandaag in detail op haar website en via haar app. De reisplanner van NMBS houdt rekening met deze aanpassingen zodat de reizigers zich kunnen organiseren tegen 14 oktober. Deze communicatie bevat gedetailleerde informatie, trein per trein.

Er zal ook een algemene communicatie worden gelanceerd op alle andere communicatiekanalen van NMBS: newsletters, sociale netwerken, schermen in de stations en de treinen, stationsaffiches enz. Er komen ook aankondigingen in de stations wanneer het begin van de werken echt nadert.

De bezetting van de treinen naar Brussel tijdens de piekuren zal bijzonder hoog zijn: NMBS raadt daarom haar reizigers in het algemeen aan daar rekening mee te houden en – in de mate van het mogelijke – hun reis bijgevolg aan te passen, door deze ofwel te vervroegen ofwel te verlaten. De spooronderneming zal de samenstelling van haar treinen versterken.

NMBS is eveneens in contact met de werkgeversorganisaties om hen te informeren over de potentiële impact van deze werken op de mobiliteit. De in Brussel gebaseerde onderwijsinrichtingen en partners van NMBS (bv B-Dagtrips) kunnen eveneens rekenen op reisadvies die ze dan bij hun medewerkers, scholieren, studenten en klanten kunnen verspreiden.

Om het beheer van de reizigersstromen te verzekeren en de reizigers zo goed mogelijk te informeren, gaat NMBS tijdens de piekuren tijdens weekdagen en tijdens beide lange weekends de aanwezigheid van haar perron- en stationspersoneel en haar Securail-agenten versterken, Stewards worden eveneens ingezet in die stations waar een overstap op het MIVB-net wordt aangeraden (Brussel-West en Merode). De MIVB gaat eveneens bijkomend begeleidend personeel inzetten in de twee overstapstations, Brussel-West en Merode.

Globale context: een stapsgewijze modernisering van de Noord-Zuidverbinding door Infrabel

De Noord-Zuidverbinding werd geopend in 1952 en is het kloppend hart van het Belgische spoornet. De zes sporen van de verbinding (3,6 km tussen de stations Brussel-Noord en Brussel-Zuid) worden dagelijks gebruikt door meer dan 1.200 nationale en internationale treinen, waarvan 300 tijdens de spits (7-9 uur en 16-18 uur). Tijdens deze spitsuren maken dagelijks bijna 218.000 reizigers gebruik van deze treinen die de Noord-Zuidverbinding bedienen.

Het station Brussel-Zuid, dat een belangrijke schakel is van dit spoorwegknooppunt, is vandaag nog uitgerust met elektromechanische seininrichting die een halve eeuw oud is en bovendien onverbiddelijk achteruitgaat en gemoderniseerd moet worden. De komende fase van deze werken heeft tot doel alle tools die in de seinhuizen worden gebruikt te moderniseren, de motoren van 170 wissels te vervangen en 65 seinen te vernieuwen.

Vanuit veiligheidsoogpunt is deze technologische sprong vooruit ook een essentiële voorwaarde voor de installatie van het systeem dat de snelheid van de treinen permanent controleert (ETCS), dat België in staat moet stellen de hoogste normen van spoorwegveiligheid te bereiken.

Infrabel startte de modernisering van de Noord-Zuidverbinding in 2014. Hierbij worden met name de systemen om het verkeer te beheren volledig geïnformatiseerd. Tussen 2014 en eind 2018, werd de tunnel bijna volledig gemoderniseerd door de teams van Infrabel en dochteronderneming TUC RAIL. De seininrichting en de bovenleiding werden volledig vernieuwd en er werden spoorwerken uitgevoerd. In parallel werden alle veiligheidsinstallaties (ventilatiesysteem, brandwerende muren, noodtoegangen, camera’s ...) verbeterd en vernieuwd. Deze werken werden tot dusver grotendeels ‘s nachts of tijdens het weekend uitgevoerd om hinder voor de klanten van het spoor en de reizigers te vermijden.

Sensibilisering van het personeel van de Spoorwegen

Gezien de vermindering van het treinaanbod tijdens de piekuren ’s morgens en ’s avonds en om ervoor te zorgen dat op de eerste plaats het cliënteel op een zo comfortabel mogelijke manier Brussel kan bereiken, hebben NMBS, Infrabel en HR Rail maatregelen ten opzichte van hun personeel getroffen, met name flexibele arbeidstijden en de uitbreiding van de mogelijkheid tot telewerk.