23 juli 1926: de oprichtingsakte van NMBS
23 juli 1926 vormt een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van het Belgische spoor. Op die dag wordt de wet gestemd die de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen opricht. Deze datum wordt vandaag beschouwd als de officiële oprichtingsdatum van NMBS.
De nieuwe spoorwegmaatschappij ontstaat in een bijzondere context. Na de Eerste Wereldoorlog moest het Belgische spoorwegnet worden hersteld en gemoderniseerd. Tegelijk kende het land een economisch uitdagende periode. De oprichting van een autonome spoorwegmaatschappij diende twee doelstellingen: de uitbating van het spoorwegnet efficiënter organiseren en de toekomst van het spoor in België veiligstellen.
Het ontstaan van de nieuwe onderneming verliep vervolgens in stappen. De wet werd op 24 juli 1926 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, gevolgd door een koninklijk besluit op 7 augustus. Op 1 september 1926 ging de exploitatie officieel van start.
De jonge autonome onderneming erft een uitgestrekt spoornet, duizenden medewerkers en een aanzienlijk patrimonium rollend materieel. Zo groeit NMBS al snel uit tot een centrale speler in de Belgische mobiliteit. Honderd jaar later is 23 juli veel meer dan een administratieve mijlpaal: het symboliseert het begin van een collectief verhaal, dat van een onderneming die al een eeuw lang het economische, sociale en dagelijkse leven van het land mee vormgeeft.
En zoals dat al 100 jaar het geval is, gaat de reis verder.
Enkele archiefdocumenten
De wet van 23 juli 1926 betreffende NMBS en het personeel van de Belgische Spoorwegen werd uitgevaardigd onder de regering Jaspar I. De minister van Spoorwegen, Zeewezen, Posterijen, Telegrafen, Telefonen en Luchtvaart was de Gentse socialist Edward Anseele. Deze wet is op 24 juli in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.
Download het uittreksel van het Belgische Staatblad
Het 'bijzonder bevel’ is eveneens een historisch document van het grootste belang. Het werd verspreid onder het gehele spoorwegpersoneel om hen op de hoogte te brengen van de aanstaande verandering die de geschiedenis van de Belgische spoorwegen zou markeren.
100 jaar in beweging
(Her)ontdek in onderstaande video een eeuw spoorweggeschiedenis en de grote transformaties van NMBS.
Wil je nóg meer weten? Reis verder door 100 jaar spoorweggeschiedenis en ontdek de belangrijkste mijlpalen in de evolutie van NMBS.
23 juli 2026: een dag boordevol feestelijkheden
NMBS vierde deze symbolische verjaardag met een kleine attentie voor reizigers en medewerkers in een aantal treinen, stations, kantoren en werkplaatsen.
Hiermee wilde NMBS iedereen bedanken die elke dag bijdraagt aan het Belgische spoor: reizigers, medewerkers en partners, maar ook de generaties Belgen die de trein een vaste plaats hebben gegeven in hun dagelijks leven.
Naast het uitdelen van de attentie konden reizigers op 23 juli ook deelnemen aan een online wedstrijd. Die werd gedeeld via de socialemediakanalen van NMBS en liep 24 uur lang. Wie deelnam, maakte kans op een exclusief T-shirt, speciaal ontworpen naar aanleiding van 100 jaar NMBS.
