Tijdens de oorlog gaan naar schatting 200.000 Belgen vrijwillig werken in Duitsland, vooral tijdens de eerste jaren van de bezetting. Dit zijn zeker niet allemaal collaborateurs: velen worden aangetrokken door de arbeidsvoorwaarden. Toch worden zij nillens willens onderdeel van de Duitse propaganda, zoals in deze film. De ‘300.000ste arbeider’ is louter een propagandaslogan: het gaat wellicht om het 300.000ste arbeidscontract.
De propaganda en ideologie staan ook centraal in het Duitse programma ‘Kinderlandverschickung’, waarbij Belgische kinderen in jeugdkampen of bij Duitse gastgezinnen kunnen verblijven. Het doel is Duitsland voor te stellen als vriendelijk gastland. Het gaat doorgaans om kinderen van collaborateurs, die in Duitsland een nationaalsocialistische en militaristische opvoeding krijgen. Tussen 1941 en 1944 vertrekken minstens 15.000 kinderen op die manier naar Duitsland.
Video : Videomontage gemaakt voor de tentoonstelling in Train World: NMBS, Bezet Bedrijf.
Foto 1 : Op 28 mei 1942 organiseert de Duitse bezetter in het station Brussel-Noord een propaganda-actie om het vertrek naar Duitsland van de 300.000ste Belgische vrijwillige arbeider te vieren. Reproductie. Collectie CegeSoma | Rijksarchief
Foto 2 : Toespraak van een Duitse officier op station Brussel-Noord ter felicitatie van de 300.000ste Belgische vrijwillige arbeider vóór diens vertrek naar Duitsland. Reproductie (Coll. CegeSoma | Rijksarchief)
Foto 3 : De 300.000ste Belgische vrijwillige arbeider bij zijn vertrek naar Duitsland. Reproductie (Coll. CegeSoma | Rijksarchief)
Foto 4 : Station Schaarbeek: Belgische kinderen op het moment van hun vertrek naar een vakantiekolonie in nazi-Duitsland. (Coll. CegeSoma | Rijksarchief)
Naast beelden en documenten van NMBS zijn er ook foto’s afkomstig van openbare instellingen en privécollecties. Waar mogelijk worden de namen en/of benamingen van de rechthebbenden bij elk beeld vermeld. Er blijven echter enkele gevallen waarvoor NMBS, ondanks haar opzoekingen en verzoeken, geen contact heeft kunnen leggen. Zij worden hierbij op de hoogte gebracht dat NMBS steeds ter beschikking blijft om, indien nodig, te voldoen aan de auteursrechtelijke bepalingen.
