Het herdenkingstraject van de NMBS

In 1945 al lanceert NMBS een actief herdenkingsbeleid rond de oorlog. Net als in de rest van België, staat de patriottische herinnering in de eerste decennia centraal. NMBS legt de nadruk op de slachtoffers en de verzetsmensen onder het eigen personeel en projecteert die ervaring op het hele bedrijf. Zo ontstaat het beeld dat NMBS in zijn geheel een ‘verzetsbedrijf’ was. Deze strategie laat toe om de rangen onder het personeel te sluiten en de pagina van de oorlog snel om te slaan.

Decennialang is er geen ruimte voor kritische reflectie, n een deel van de geschiedenis raakt vergeten. Pas na het verschijnen van het boek Gewillig België in 2007 wordt de top van het bedrijf zich bewust van de negatieve aspecten van haar rol tijdens de oorlog.

Bij de inhulding van een historische treinwagen voor de hernieuwde Kazerne Dossin in 2012, erkent toenmalig gedelegeerd bestuurder Jannie Haek de rol van NMBS in de deportaties.

In 2022 werkt NMBS mee aan het officiële historische onderzoek over de rol van de toenmalige NMBS in de deportaties, op vraag van de Senaat en de Federale Regering en uitgevoerd door het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CegeSoma) van het Rijksarchief.

Na de publicatie van deze onafhankelijke historische studie in december 2023, heeft de Federale Regering een Groep van Wijzen opgezet om aanbevelingen te maken voor het bekendmaken van de waarheid, de overdracht te verzekeren en vormen van herstel voor te stellen.

Het rapport van de Groep van Wijzen, gepubliceerd in januari 2025, bevat 30 aanbevelingen. NMBS heeft het engagement genomen om alle aanbevelingen die haar betreffen uit te voeren. De huidige tijdelijke tentoonstelling draagt in dit kader bij tot het collectief herdenkingstraject van NMBS.

Een gedeeld herinneringswerk

Al meerdere jaren zet het Joods Museum van België zich in om de geschiedenis van de Shoah door te geven aan jongere generaties, door ontmoetingen met getuigen en educatieve workshops te organiseren.

Deze initiatieven hebben tot doel inzicht te geven in de mechanismen van haat, de geschiedenis van antisemitisme, vormen van verzet en de uitdagingen rond individuele verantwoordelijkheid.

Deze aanpak sluit aan bij de aanbevelingen van de Groep van Wijzen over « De NMBS en de deportaties tijdens de Tweede Wereldoorlog »:

• de historische waarheid erkennen,
• de overdracht naar jongere generaties verzekeren,
• bijdragen aan symbolische genoegdoening door een gedeeld herinneringswerk.

Naar aanleiding van de tijdelijke tentoonstelling van Train World over de deportaties en de rol van de NMBS, heeft het Joods Museum van België zijn maatschappelijke en educatieve missie versterkt door zijn sensibiliseringsacties uit te breiden.

Een getuige van de Shoah ontmoeten, is de geschiedenis verbinden met een geleefde ervaring. Het is een intens moment dat de uitdagingen van vandaag belicht en burgerschapscompetenties ontwikkelt. Ontdek de getuigenissen van Amir en Maximilien

Legende

• Foto1:

• Foto 2:
  

• Foto 3: 
  Affiche ter gelegenheid van de Week van de Spoorwegman in 1951. Een NMBS-medewerker beschermt een klein meisje. De kruisjes achter hen verwijzen naar alle gesneuvelde collega’s. Het beeld is opgedragen aan personeelsdirecteur en verzetslid, Paul Nolet de Brauwere. Hij wist als geen ander de kloof te dichten tussen de directie en het personeel na de oorlog.
  Coll. NMBS | Train World Heritage
  
  
• Foto 4: